Operaties

Waar wordt er geopereerd?

Scroll rustig door. Per operatie zoomen we in op de plek waar die gebeurt, en zie je wat er verandert. Schematisch en niet op schaal.

Adamsappel verkleinen

Via een kleine snee in een huidplooi van je hals maakt de chirurg het uitstekende deel van het schildkraakbeen kleiner. Daarbij blijft de chirurg uit de buurt van de plek waar je stembanden vastzitten. Alleen vergoed bij een passabiliteitsprobleem, met machtiging, en als hij duidelijk meer dan 5 mm uitsteekt.

Vergoed: alleen met machtiging

Borstvergroting

Een prothese komt achter de borstklier of achter de borstspier, meestal via een snee in de plooi onder de borst. Vergoed als je borsten na hormonen niet of nauwelijks groeien: geen plooi onder de borst en minder dan 1 cm klierweefsel op een echo. Hoe lang je eerst hormonen moet gebruiken verschilt per verzekeraar: van 6 maanden tot 2 jaar.

Geen vergoeding? Subsidie DUS-I tot € 3.830, tot 1 februari 2028

Mastectomie

De chirurg haalt klierweefsel en vet weg en maakt de borstkas platter. Bij kleinere borsten kan dat via een snee rond de tepelhof. Bij grotere borsten komt er een snee onder de borst en worden de tepels vaak kleiner gemaakt en verplaatst. Vergoed, met machtiging.

Gender Clinic: 14 dagen tot intake, daarna ±8 weken

Baarmoeder en eierstokken

Bij een hysterectomie en ovariëctomie worden de baarmoeder en de eierstokken weggehaald, vaak met een kijkoperatie via een paar kleine sneetjes. Bespreek eerst vruchtbaarheidsbehoud: de standaard vraagt dat je dat gedaan of bewust afgewezen hebt. Zonder eierstokken blijft testosteron nodig, onder meer voor je botten.

Vergoed

Orchidectomie

Via een kleine snee in de balzak worden de testikels weggehaald. Je lichaam maakt daarna veel minder testosteron, en testosteronremmers zijn meestal niet meer nodig. Kan los, of als onderdeel van een vaginoplastiek.

1. Testikels→weggehaald

Vergoed uit de basisverzekering

Vaginoplastiek

De chirurg maakt een vagina, clitoris en schaamlippen van weefsel dat je al hebt. Soms wordt voor de diepte ook buikvlies of een stukje darm gebruikt. Daarna moet je de vagina een lange tijd regelmatig oprekken (dilateren). Voorwaarden volgens de standaard: 18+, 12 maanden hormonen, 12 maanden in je genderrol, genitale ontharing klaar, BMI 18 tot 30, niet roken.

1. Huid van de penis→wand van de vagina
2. Huid van de balzak→schaamlippen
3. Deel van de eikel→clitoris, met gevoel
4. Plasbuis→korter, plassen zittend
5. Testikels→weggehaald

Amsterdam UMC, UMCG, Radboudumc en Gender Clinic

Metaidoioplastiek

Door testosteron groeit de clitoris. De chirurg maakt die los, zodat hij naar voren komt als een kleine penis. Je houdt gevoel en kunt meestal geen gemeenschap met penetratie hebben. Vergoed.

1. Clitoris (gegroeid)→vrijgemaakt, naar voren
2. Schaamlippen→balzak, eventueel met testikelprotheses
3. Plasbuis→kan verlengd worden: staand plassen

Falloplastiek

De chirurg bouwt een penis van huid, vet en bloedvaten van je onderarm of dij. Een zenuw wordt aangesloten voor gevoel. Dit gaat meestal in meerdere operaties; een erectieprothese volgt later en wordt ook vergoed. Radboudumc doet falloplastiek zonder plasbuisverlenging (1 jaar hormonen, niet roken, BMI 18 tot 30) en verwijst voor plasbuisverlenging naar Amsterdam UMC.

1. Huid van de onderarm of dij→nieuwe penis
2. Zenuw uit de huidlap→aangesloten voor gevoel
3. Plasbuis→kan verlengd worden

Gender Clinic: 9–12 maanden wachttijd

Wat past bij jou?

Niet iedereen wil alles, en dat hoeft ook niet. Ben je non-binair, dan hangt vergoeding af van de diagnose en een onderbouwing per behandeling; dat verschilt per geval en per verzekeraar. Laat je behandelaar je zorgvraag goed onderbouwen. In het buitenland vergoedt de basisverzekering geplande zorg tot het Nederlandse tarief, meestal alleen met machtiging vooraf.